

Wstęp
W przemyśle wszędzie tam, gdzie występują palne gazy i pyły, istnieje ryzyko wybuchu. Działanie ciśnienia i rozprzestrzenianie się płomieni podczas wybuchu może spowodować znaczne uszkodzenia urządzeń i stanowi duże zagrożenie dla ludzi. Poza tym wybuch w budynku może prowadzić w swych skutkach do wybuchów wtórnych i przez to do częściowego lub całkowitego zniszczenia całego zakładu. Duża ilość wybuchów w przeszłości, częściowo związana ze znacznymi stratami ludzkimi i materialnymi, skłoniła przemysł do podejmowania odpowiednich działań zabezpieczających już podczas projektowania urządzeń. Jako podstawowe należy przeprowadzić zapobiegawcze działania ochronne, aby zminimalizować prawdopodobieństwo wybuchu. Jeśli mimo to nie można go z pewnością wykluczyć, są konieczne konstrukcyjne środki ochronne, które zapobiegają lub ograniczają do bezpiecznego rozmiaru szkody powstające z powodu wybuchu.
Rodzaje wybuchu
Wybuch jest określany jako niszcząca, chemiczna reakcja związana z hałasem, wydzielaniem ciepła i szybkim rozprzestrzenianiem się gazów. Rozróżnia się w zasadzie dwa rodzaje wybuchów: deflagracja i detonacja. Deflagracja jest wybuchem, w którym czoło płomienia porusza się z prędkością mniejszą od prędkości dźwięku. W normalnym przypadku deflagracja trwa około 100–200 milisekund i może być kontrolowana przez konstrukcje chroniące przed wybuchem. Natomiast przy detonacji prędkość płomieni przekracza prędkość dźwięku. Detonacja przebiega dużo szybciej i gwałtowniej niż deflagracja, powstające ciśnienia wybuchu są znacznie większe. W tym wypadku nie są już możliwe konstrukcyjne środki chroniące przed wybuchem. Dlatego nie ma możliwości kontrolowania detonacji.
Niebezpieczeństwo dla przemysłu
Wybuch jest zawsze związane z rozprzestrzenianiem się płomieni i działaniem ciśnienia. Jeśli zachodzi deflagracja w zamkniętej objętości, to przy braku środków ochronnych ciśnienie rośnie w ciągu kilku milisekund do maksymalnego ciśnienia wybuchu, które wynosi z reguły od 8 do 10 barów nadciśnienia. Silosy, zbiorniki magazynowe, filtry lub inne urządzenia przemysłowe nie są przeważnie obliczone na takie ciśnienia. Dlatego są niezbędne odpowiednie działania ochronne, przy czym w wyborze i obliczaniu tych działań ochronnych należy postępować stopniowo: najpierw określić niebezpieczeństwo, potem wybrać i wprowadzić zapobiegawcze i konstrukcyjne środki chroniące przed wybuchem.
|
|
|
|
|
Próby wybuchu: określenie parametrów
Pierwszym krokiem we wprowadzeniu skutecznej ochrony przeciwwybuchowej jest ustalenie lub określenie parametrów wybuchu dla czynnika technologicznego. Jeśli brak parametrów, to można określić je w odrębnych próbach. Danymi stosowanymi przeważnie do określenia niebezpieczeństwa lub prawdopodobieństwa wybuchu i wprowadzenia możliwych zapobiegawczych działań ochronnych są: dolna granica wybuchowości (DGW), graniczne stężenie O2, minimalna energia zapłonu (MEZ) i temperatura zapłonu (TZ). Znajomość granicznego stężenia O2 jest istotna dla zaprojektowania prowadzenia procesu w atmosferze gazu obojętnego. Do zaprojektowania i obliczenia konstrukcyjnych środków ochrony, jak rodzaj konstrukcji odporny na wybuchy, uwolnienie ciśnienia wybuchu, stłumienie wybuchu i odsprzężenie przeciwwybuchowe, miarodajnymi parametrami są maksymalne ciśnienie wybuchu pmaz i maksymalny czasowy przyrost ciśnienia Kst. W niektórych przypadkach parametry te i wartości mogą być dobrze określone i udokumentowane. Jeśli brak niezbędnych parametrów szczególnego czynnika technologicznego lub zagrożenia wybuchem, to należy ustalić dane odnoszące się do tego czynnika zgodnie z uznanymi metodami w specjalistycznych instytutach badawczych, które dysponują odpowiednimi urządzeniami i wiedzą. Fike ma możliwość przeprowadzenia różnych prób według standardowych metod w należących do firmy urządzeniach próbnych i ma niezbędną wiedzę i doświadczenie do przeprowadzenia specjalnych prób. Fike może przeprowadzać następujące próby: - kula 20 l – wybuchowość pyłu - kula 20 l – wybuchowość gazu - kula 20 l – minimalne wybuchowe stężenie pyłu - kula 20 l – graniczne stężenie tlenu dla pyłów - minimalna energia zapłonu dla pyłów - granice zapalności przy podwyższonych ciśnieniach i temperaturach - granice zapalności płynów i gazów - temperatura samozapłonu przy minimalnym nasypie pyłu - próba wybuchu w sześciennym zbiorniku 1 m3 Na życzenie są możliwe inne próby i określanie parametrów. Liczne urządzenia próbne firmy Fike są tak zaprojektowane i skonstruowane, aby uzyskane dane mogły być zastosowane bezpośrednio do projektowania działań ochronnych. Jest przygotowana pomoc rzeczoznawców do wstępnego doboru możliwych działań chroniących przed wybuchem i ustalenia zakresu koniecznego programu prób, który określi niezbędne informacje i parametry do wyboru i obliczenia istniejących zagrożeń. Po zakończeniu prób lub programu badawczego jest sporządzane sprawozdanie na piśmie, który zawiera zastosowane metody i otrzymane wyniki. Przy interpretacji wyników prób i przy wykonywaniu wybranych działań ochronnych może udzielić pomocy na życzenie fachowiec z firmy Fike. |
|
|
Uwolnienie ciśnienia wybuchu jest prawdopodobnie najczęściej stosowanym i najlepiej rozumianym działaniem dla opanowania następstw wybuchu pyłu. Zasada tego konstrukcyjnego działania ochronnego polega na zapobieżeniu wytworzeniu się niedopuszczalnie wysokiego ciśnienia wewnątrz zbiornika na skutek wybuchu pyłu przez otworzenie we właściwym czasie określonego otworu odciążającego. Do tego celu można zastosować między innymi płytki bezpieczeństwa. Uwolnienie ciśnienia wybuchu za pomocą płytek bezpieczeństwa jako układ bierny wymaga minimum nakładów na konserwację i może być zrealizowany prosto i szybko. Dlatego uwalnianie ciśnienia jako konstrukcyjny środek ochrony przed skutkami wybuchu jest chętnie stosowane. Poza tym przeciwwybuchowe płytki bezpieczeństwa chronią równocześnie urządzenie przed niedopuszczalnym wysokim nadciśnieniem z powodu mechanicznej niesprawności układu i, zależnie od zastosowania, ewentualnie nawet przed niedopuszczalnym obciążeniem przez podciśnienie. Przeciwwybuchowe płytki bezpieczeństwa mają małą masę i dlatego działają prawie bez żadnej zwłoki. Mogą być montowane w różnych położeniach i zapewniają pyłoszczelne zamknięcie. W razie wybuchu płytki bezpieczeństwa otwierają się bez tworzenia odłamków przy ustalonym wcześniej ciśnieniu rozrywającym i zwalniają określoną powierzchnię, której wielkość musi być taka, aby ciśnienie resztkowe w zbiorniku nie przekraczało w żadnym wypadku ciśnienia obliczeniowego. Umieszczenie i wielkość przeciwwybuchowej płytki bezpieczeństwa zależy od wielu różnych czynników. Płytki bezpieczeństwa mogą być dostarczane w wielu wykonaniach z wielu materiałów, dzięki czemu jest możliwe optymalne dostosowanie do wymagań eksploatacyjnych. Fike jako producent posiada doświadczenie i wiedzę, aby fachowo doradzać przy planowaniu urządzeń, jak również przy projektowaniu uwalniania ciśnienia wybuchu. Dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i dalszych informacji prosimy zwracać się do firmy Fike.
|
|
Bezpłomieniowe uwolnienie ciśnienia wybuchu
FlamQuench®
|
Przez uwolnienie ciśnienia wybuchu zapobiega się wytworzeniu niedopuszczalnie wysokiego ciśnienia we wnętrzu zbiornika na skutek wybuchu pyłu przez otworzenie we właściwym czasie określonego otworu odciążającego. To oznacza również, że przez ten określony otwór odciążający wychodzą zawsze płomienie i następuje oddziaływanie ciśnienia na przestrzeń zewnętrzną. Poza tym jest wyrzucany spalony i nie spalony czynnik, który zapala się ponownie przez wychodzący strumień płomieni i może prowadzić przez to do wtórnych wybuchów poza zbiornikiem. Dlatego w celu ochrony osób i sąsiednich części urządzeń jest bezwarunkowo konieczne odprowadzenie uwolnionego ciśnienie do bezpiecznej strefy. W przypadku urządzeń w zamkniętych obiektach uwolnione ciśnienie musi być odprowadzone przewodami rurowymi na zewnątrz, gdyż wtórny wybuch w pomieszczeniu może doprowadzić do zniszczenia całego budynku. W praktyce staje się często przed problemem, że uwolnienie ciśnienia wybuchu nie może być skierowane do bezpiecznej strefy na zewnątrz. W takich przypadkach zastosowania wydobywanie się płomieni jako źródło zapłonu dla wybuchów wtórnych musi być bezpiecznie zahamowane. Określa się to jako bezpłomieniowe uwolnienie ciśnienia. W tym celu został opracowany „FlamQuench” firmy Fike, połączenie przeciwwybuchowej płytki bezpieczeństwa i umieszczonego za nią tłumika płomieni. Tłumik płomieni zapobiega niezawodnie przebiciu się płomieni w przypadku wybuchu i eliminuje przez to źródło zapłonu dla możliwych wtórnych wybuchów poza zbiornikiem. Dzięki temu „FlamQuench” firmy Fike nadaje się także do uwalniania ciśnienia wybuchu w zamkniętych pomieszczeniach i wszędzie tam, gdzie nie jest możliwe swobodne uwalnianie ciśnienia. Istotną cechą „FlamQuench” są małe gabaryty w stosunku do porównywalnych konstrukcji i możliwość ponownego użycia po wybuchu przez prostą wymianę płytki bezpieczeństwa. Skuteczność „FlamQuench” została potwierdzona przez szczegółowe sprawdzanie w uznanych instytutach badawczych. Dla dalszych informacji prosimy zwracać się do firmy Fike |
|
.
Aktywna (przeciwdziałająca) ochrona przeciwwybuchowa
|
Liczne badania i próby wykazały, że wybuch w fazie początkowej rozpoczyna się stosunkowo wolno, aby z czasem ulegać przyśpieszeniu. Podczas inercyjnej fazy początkowej wybuchu pozostaje zwykle dość czasu, aby wykryć wybuch i zareagować na to, zanim wytworzy się niedopuszczalnie wysokie ciśnienie. Aby rozpoznać wybuch możliwie najwcześniej, stosuje się czujniki wybuchu, które dają odpowiedni sygnał do sterowania układem. Do niezawodnego wykrycia wybuchu muszą być dobrane i użyte odpowiednie czujniki, które mogą reagować w ciągu kilku milisekund. Najczęściej stosowanymi czujnikami wybuchu są czujniki ciśnieniowe, które przełączają przy niskich ciśnieniach zadziałania (czujniki statyczne) lub które mierzą wzrost ciśnienia w funkcji czasu w urządzeniu i przy przekroczeniu z góry ustawionej wartości dają sygnał do sterowania układem (czujniki dynamiczne). Te czujniki ciśnieniowe reagują bardzo szybko, przełączają precyzyjnie i są odporne na działanie przemysłowych warunków otoczenia, jak również na powstającego nadciśnienia. Są one sprawdzone i dopuszczone do stosowania w zagrożonych strefach. Montaż może odbywać się na różne sposoby w zależności od przypadku zastosowania. Poza tym może być konieczne zastosowanie czujników optycznych, które rozpoznają iskry lub płomienie. Który typ czujnik zostanie ostatecznie zastosowany, musi być określone przez analizę potencjalnego niebezpieczeństwa w chronionym urządzeniu.
Sterowanie układem firmy Fike, które wykorzystuje przychodzące sygnały czujników, ma dwie podstawowe funkcje: Nadzorowanie podłączonego obwodu. Dostarczenie niezbędnej energii elektrycznej do uruchomienia aktywnego układu, nawet przy wyłączeniu zasilania w energię. Sterowanie układu może być zestawione jako pojedyncze rozwiązanie do ochrony określonej części urządzenia, jak również jako centralne sterowanie kilku połączonych zespołów urządzeń. Beznapięciowe styki przełączające umożliwiają szybką reakcję w przypadku wystąpienia wybuchu, np. natychmiastowe odłączenie części urządzenia. Okresowo przeprowadzana konserwacja układu zapewnia stałą dyspozycyjność i przez to nieprzerwane bezpieczeństwo chronionego urządzenia. |
|
Tłumienie wybuchu
|
Układy tłumienia wybuchu są tak zaprojektowane, że jest wykrywana i zatrzymywana reakcja spalania w fazie początkowej, zanim ciśnienie przekroczy wcześniej określoną granicę i zniszczy urządzenia lub aparaturę. Takie układy dają ochronę przeciwwybuchową urządzeń technologicznych, w których nie można uwolnić ciśnienia lub to uwolnienie wymaga dużych nakładów. Poza tym proces tłumienia pomaga przy gaszeniu płomieni i zapobiega przez to rozszerzaniu się czoła płomieni. Tłumienie wybuchu jest uprzywilejowaną metodą, gdy są przetwarzane toksyczne materiały, gdy urządzenie jest zamontowane w zamkniętym pomieszczeniu i/lub uwolnienie ciśnienia narażałoby personel na niedopuszczalne zagrożenie przez ciśnienie, ciepło lub płomienie. Rozpoczynający się wybuch jest wykrywany w jego początkowej fazie i tłumiony przez uderzeniowe wdmuchiwanie (w ciągu milisekund) środka tłumiącego w chronioną objętość. Osiągane przez to ciśnienie jest bardzo małe, działa bardzo krótko i zapobiega zniszczeniu wyposażenia przy optymalnym bezpieczeństwie personelu. Układ tłumienia wybuchu firmy Fike został poddany licznym próbom; opatentowane przez Fike zbiorniki środka gaśniczego zostały skonstruowane specjalnie na dużą wydajność wypływu tego środka. Dzięki temu jest zmniejszony czas wlotu w chronioną objętość i przez to także czas stłumienia czoła płomienia. Ten „mechanizm wypływu z dużą prędkością” obejmuje bezodłamkową płytkę bezpieczeństwa, która przy celowo zadanym ciśnieniu rozerwania momentalnie otwiera się i zwalnia cały przekrój dla wlotu środka gaśniczego. Układ tłumienia firmy Fike nie dopuszcza do zniszczenia wyposażenia technologicznego, nie zakłócając normalnego przebiegu procesu. Ważnymi cechami układu tłumiącego wybuch firmy Fike są: - Duży wybór zbiorników środka gaśniczego, aby chronić małe i także bardzo duże objętości. - Specjalnie skonstruowany mechanizm otwierania daje krańcowo szybką reakcję. - Całkowite ciśnienie osiągane w procesie tłumienia jest minimalne i pozwala na stosowanie niskich parametrów w projektowaniu aparatury. - Sprawdzone działanie układu: zdolności tłumienia i niezawodność układu tłumienia wybuchu firmy Fike zostały potwierdzone obszernym programem badań, między innymi w Ciba Geigy (Szwajcaria). - Układ tłumienia wybuchu firmy Fike został zbudowany tak, aby uzyskać niewielkie koszty konserwacji i łatwość obsługi. - Wybór elementów składowych układu i środka gaśniczego, aby oferta dawała rozwiązania najczęściej stosowanych działań ochrony przed wybuchem. W celu uzyskania dalszych informacji prosimy skontaktować się z firmą Fike. |
|
Odsprzężenie przeciwwybuchowe
|
Jest faktem, że wybuchy rozprzestrzeniają się przez przewody rurowe lub inne połączenia technologiczne i przez to powstaje dodatkowe niebezpieczeństwo dla połączonych części urządzeń i personelu obsługującego. Nawet jeśli połączone części urządzeń są zabezpieczone przed wybuchem przez płytki bezpieczeństwa lub inne działania, istnieje zawsze niebezpieczeństwo rozprzestrzenienia płomieni ze zwiększonym ciśnieniem, przy czym może dojść do zapłonu przez strumień płomieni z poważnymi konsekwencjami. Aktywne układy odsprzężenia przeciwwybuchowego z szybko-zamykającymi zasuwami dają przy wystąpieniu wybuchu pewną mechaniczną przegrodę. Te zasuwy są skonstruowane specjalnie dla tej dziedziny zastosowania i zamykają się w ciągu milisekund po wykryciu wybuchu i zapobiegają przez to rozprzestrzenianiu się ciśnienia i płomieni w połączonych elementach urządzeń. Szybkozamykające zasuwy firmy Fike są dostępne w zakresie średnic nominalnych DN50 do DN500, ze znormalizowanymi połączeniami kołnierzowymi według DIN lub ANSI. Otwarta zasuwa daje wolny, nieograniczony przepływ bez strat ciśnienia, elastyczne uszczelnienie zapewnia ciasne, czyste i pozbawione przecieków osadzenie. Zadziałanie zasuwy szybkozamykającej następuje za pomocą inicjatora pirotechnicznego lub wytwornicy gazu, którą otwiera bezodłamkowa podkładka bezpieczeństwa i przez to uwalnia błyskawicznie azot zgromadzony w zbiorniku ciśnieniowym, a tłok zamyka zasuwę w ciągu milisekund. Zasuwa szybkozamykająca firmy Fike jest skonstruowana tak, że może być zastosowana dwukierunkowo w poziomych i pionowych przewodach rurowych, przez co daje ochronę przeciwwybuchową obu stron przewodu. Przeciwwybuchowy układ z zasuwami szybkozamykającymi firmy Fike został wypróbowany przez niezależne instytuty badawcze, jak FSA i DMT, i została potwierdzona jego skuteczność Inną możliwość odsprzężenia przeciwwybuchowego stanowi zastosowanie przegród środka gaśniczego. Ten układ składa się z jednego lub kilku zbiorników środka gaśniczego SRD oraz czujników i sterowania układem. Rozpoczynający się wybuch jest rozpoznawany i następuje zwolnienie przegrody środka gaśniczego, przy czym do przewodu rurowego wsypuje się określona ilość proszku gaśniczego i płomienie są gaszone. Aktywacja następuje, jak w przypadku zasuw szybko-zamykających, także przez inicjator pirotechniczny lub wytwornicę gazu razem z płytką bezpieczeństwa, która po otwarciu umożliwia wysypanie się proszku gaśniczego znajdującego się pod ciśnieniem azotu. Przegroda środka gaśniczego firmy Fike może być zamontowana w poziomym, jak również pionowym przewodzie rurowym lub innym układzie transportowym. W celu uzyskania dalszych informacji prosimy skontaktować się z firmą Fike. |
|
Fike oferuje strategie ochrony, które mogą być dostosowane do specyficznego zapotrzebowania
|
Jeśli ma być uwzględniona ochrona przeciwwybuchowa dla danego procesu, firma Fike może zaproponować i dostarczyć rozwiązanie z szerokiego zakresu możliwych działań ochronnych. Najskuteczniejsza ochrona przeciwwybuchowa dla specyficznego zastosowania może obejmować tak uwolnienie ciśnienia wybuchu, tłumienie wybuchu, odsprzężenie przeciwwybuchowe i próby wybuchu, jak również kombinacje tych metod lub prób. Firma Fike jest na całym świecie jedynym producentem, który jest w stanie zaoferować cały zakres ochrony przeciwwybuchowej łącznie ze związanymi z nią usługami doradczymi. Fike dysponuje fachowym personelem i odpowiednim wyposażeniem, co jest poparte 50-letnim doświadczeniem produkcyjnym, aby wytwarzać urządzenia do ochrony przed wybuchem zgodnie z najnowszym stanem techniki i wprowadzać nowe opracowania. Ochrona przed wybuchami jest dziedzina specjalistyczną. Nasza grupa ochrony przeciwwybuchowej jest do Waszej dyspozycji z pomocą przy projektowaniu i wyborze koniecznych układów ochrony Waszego zakładu produkcyjnego |
|
.

Fike Europe B.v.b.a Przedstawicielstwo Polska
Toekomstlaan 52 “Corona” Sp. z o.o.
B-2200 Herentals ul. Witosa 3B/55
Belgia 41-200 Sosnowiec
Tel. +32 14 210031 Tel: +48 32 2010774
Fax +32 14 210743 Fax: +48 32 2585643
e-mail: fike-europe@fike.com email: corona@corona.org.pl
internet: http://www.fike.be http://www.corona.org.pl
Czy chcielibyście mieć informacje na temat
naszego programu płytek bezpieczeństwa?
Prosimy zażądać prospekt 8.0000.20.
